XXXVI Seminarium Feministyczne

“Feministyczna historia sztuki poprzez wystawy. Aktualne praktyki”

17.05.2026

godz. 15.00-18.00

Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie

Historia sztuki feministycznej powstaje nie tylko poprzez książki czy artykuły naukowe. Pisana jest także poprzez wystawy. W przeciwieństwie do linearnej narracji tekstu historycznego, wystawa daje możliwość formowania konstelacji interpretacyjnych i dyskursywnych; tworzy przestrzenie kontaktu pomiędzy pracami o rozmaitych formach, buduje paralelne zestawienia, a także pozwala na przełamanie chronologii.

O ile w latach 70. w Europie Zachodniej dominował „strategiczny esencjalizm” i powstawały dziś już słynne wystawy sztuki kobiet, o tyle sytuacja w naszej części regionu wyglądała nieco inaczej. Jak pokazują badania profesor Agaty Jakubowskiej, wystawy sztuki kobiet realizowane były w Polsce już od końca XIX wieku – także w okresie międzywojennym oraz w czasie państwowego socjalizmu, często w ramach oficjalnych stowarzyszeń zawodowych. Towarzyszyła im niekiedy narracja dotycząca pracy kobiet, jak w przypadku jednej z najwcześniejszych tego typu prezentacji: „Wystawy Pracy Kobiet”, zorganizowanej w Muzeum Przemysłu i Rolnictwa w Warszawie w 1877.

W okresie późnego socjalizmu, obok inicjatyw oficjalnych pojawiały się także niezależne wystawy sztuki kobiet: „Sztuka kobiet” (Galeria ON, Poznań, 1980), przygotowana przez Izabellę Gustowską i Krystynę Piotrowską. Do tej tendencji nawiązywała również międzynarodowa wystawa zorganizowana przez Natalię LL w 1978 roku we Wrocławiu w Galerii PSP Jatki. Ponowne zainteresowanie wystawami prezentującymi twórczość osób identyfikujących się jako kobiety nastąpiło w Polsce po okresie transformacji wraz z rozwojem feministycznej historii sztuki.

W ostatnich latach w praktyce feministycznej pojawiły się nowe modele kuratorskie, które wychodzą poza zachodnie paradygmaty badawcze. Coraz częściej w centrum dyskusji pojawiają się także wątki związane z samą organizacją wystaw – takie jak troska, współpraca czy inkluzywność.

Zachęcamy do krytycznego przyjrzenia się wystawom realizowanym z perspektywy feministycznej historii sztuki, które prezentowane były w ostatnich latach w Polsce – zarówno tym dużym, przekrojowym, jak i mniejszym projektom, które nie uzyskały ogólnopolskiego rozgłosu. Zapraszamy do dyskusji nad tym, czym jest dziś wystawa feministyczna i jakie są metody tworzenia narracji feministycznej poprzez wystawę i w jej ramach – a może także nad koniecznością wykraczania poza samą narrację i spojrzenia na wystawę jako organizacyjną całość.

Program seminarium:

15:00- 15:20
Marta Świetlik, “Między reprezentacją a krytyką. Wystawa jako narzędzie feministycznej historii sztuki”

15:20- 15:40
Sonia Jaszczyńska i Agnieszka Strzeżek “Wystawa w Rotacyjnym Domu Kultury”

15:40-16:00
Zofia Maria Gmurek, “Feminizm w ekspozycji. Selektywna inkluzja i język ryzyka w praktykach kuratorskich”

16:00- 16:20
Karolina Majewska i Weronika Trojańska, “Opowiadanie o sztuce feministycznej osób oglądających i nieoglądających wystawy” 

16:20-16:40
Monika Czyżniewska, “Afektywne archiwum: relacyjność i feministyczne kuratorstwo w Archive After Hand” 

16:40-18:00
dyskusja